Een strategisch document verdwijnt zelden omdat het slecht is. Het verdwijnt omdat niemand meer weet welk deel ervan nog klopt. Op het moment van schrijven stond elke aanname ergens vast: de markt bewoog zo, de concurrent deed dat niet, dit werk kostte die capaciteit. Een paar kwartalen later is een deel van die aannames stilletjes vervallen, zonder dat iemand ze heeft ingetrokken. Het document zelf verandert niet. De werkelijkheid daaronder wel. Dat gat is wat een directie voelt als "het plan leeft niet meer", nog voordat iemand kan aanwijzen waar het misging.
De meest onderschatte vervaldatum zit momenteel bij AI. Niet omdat AI in het plan stond als apart traject, maar omdat het plan stilzwijgend uitging van wie welk werk doet en hoeveel tijd dat kost. Die aanname is precies waar AI vandaag al inbreekt, in delen en niet overal even snel. Voor een deel van het werk kan een taak inmiddels grotendeels worden overgenomen. Voor een ander deel gebeurt dat met menselijk toezicht dat goedkeurt of afkeurt met reden. Voor een derde deel blijft het mensenwerk, om redenen die per taak verschillen. Een plan dat vorig jaar rekende met een vaste hoeveelheid kantooruren voor een taak die nu deels is verschoven, rekent stilletjes verkeerd, ook als niemand dat cijfer ooit heeft aangepast.
Het verschil tussen bedrijven die dit bijhouden en bedrijven die het niet doen, zit zelden in de sector of de omvang. Het zit in of er een plek is waar een aanname periodiek wordt getoetst, en of er iemand is die mag zeggen dat een aanname niet meer geldt zonder dat dit als kritiek op de oorspronkelijke keuze wordt gelezen. Waar die plek ontbreekt, blijft een verouderde aanname gewoon in het document staan, want niemand heeft de taak om hem te herzien. Waar die plek bestaat, wordt een vervallen aanname een agendapunt in plaats van een verrassing achteraf. Dat verschil is organisatorisch, niet technisch: het gaat over wie welke stem heeft en wanneer, iets waar hoe u voorkomt dat de luidste stem bepaalt wat AI eerst overneemt op ingaat.
Een drukproef legt twee beelden naast elkaar. Het ene komt van buiten: sectordata, regelgevingsklokken die aflopen, publieke signalen over wat concurrenten al doen. Het andere komt van binnen: hoe het eigen directieteam de situatie inschat, los van elkaar, voordat iemand de rest heeft gehoord. Waar die twee beelden uiteenlopen, ontstaat een lijst van aannames waarbij per aanname vaststaat wanneer hij voor het laatst is bevestigd. Dat is een schatting, niet een uitspraak met zekerheid. De schatting is minder betrouwbaar naarmate de onderliggende data ouder is, naarmate een sector minder transparant rapporteert, en naarmate een aanname draait om iets dat het directieteam zelf beter weet dan enige externe bron. Een drukproef die op zulke punten toch een hard cijfer suggereert, zegt niets. De waarde zit in het zichtbaar maken van waar het beeld van buiten en het beeld van binnen uiteenlopen, niet in een uitkomst die alle onzekerheid wegpoetst.
Directies verwarren deze twee vaak, en dat is precies waar plannen beginnen te schuiven. Een risico is iets waarvan u weet dat het kan gebeuren en waarvoor u een reactie klaar heeft. Een aanname is iets waarvan u niet meer weet dat u het aanneemt, tot iemand de vraag stelt. AI die werk overneemt zit meestal in die tweede categorie: niemand heeft besloten dat de aanname over benodigde capaciteit zou vervallen, hij is het gewoon geworden. Wat dat onderscheid in de praktijk betekent, staat uitgewerkt in wat het verschil is tussen een AI-risico en een AI-aanname. Wie die twee door elkaar behandelt, gaat een aanname beheren als risico, met een reactieplan voor iets waarvan niemand meer weet of het nog klopt.
Sommige markten bewegen momenteel sneller dan de cyclus waarin een directie het plan herziet. Dan is de vraag niet of de strategie nog klopt op de dag dat hij werd vastgesteld, maar of hij nog klopt op de dag dat u hem leest. Die situatie, en wat daaraan te doen is zonder het hele plan overnieuw te schrijven, komt aan de orde in wat u doet als de markt sneller verandert dan uw plan. Ook een goed directieteam kan hierin verschillen: niet iedereen ziet dezelfde urgentie, en wat te doen met een directielid dat het beeld over AI niet deelt, is een aparte vraag die niet met meer overtuigingskracht wordt opgelost, zoals te lezen is op wat u doet met een directielid dat het AI-beeld niet deelt.
Deze pagina gaat over of een aanname in een strategisch plan nog geldig is. Het gaat niet over of, en op welke manier, een organisatie personeel inzet naar aanleiding van die uitkomst. Dat besluit is aan de werkgever en kent eigen wettelijke vereisten; wij leveren het feitenbeeld waarmee een aanname te toetsen is, geen onderbouwing voor een personeelsbesluit.
De vraag welk werk in uw bedrijf daadwerkelijk door AI is over te nemen, laat zich niet beantwoorden op strategisch niveau alleen; die vraag wordt per taak beantwoord met de werkscan van FTE TO AI. Wilt u eerst weten hoe u kunt toetsen of uw strategie nog klopt voordat u verder gaat, dan is dat een goed startpunt. Een directe eerste stap is de gratis aannamecheck: een korte ronde waarin u uw belangrijkste aannames benoemt en per aanname ziet wanneer hij voor het laatst is bevestigd. De volledige drukproef, met het beeld van buiten naast het zelfplot van uw directieteam, is in aanbouw.
Stel uw vraag. Vaak zit de echte vraag een laag dieper — daar mag ik naar vragen.
Antwoorden komen uit de kennisbank van deze site. Geen advies op maat, en geen scan van uw bedrijf.