U ziet iets aan uw concurrent. Een vacature die verdwijnt, een levertijd die korter wordt, een team dat kleiner is dan vorig jaar terwijl de omzet gelijk blijft. De vraag die dan opkomt is niet onredelijk: schuiven zij sneller met AI dan wij? Het probleem is dat deze vraag zelden met een schoon antwoord terugkomt. Wat u ziet is een uitkomst, geen oorzaak. En de oorzaak is precies wat u nodig heeft om te weten of u iets moet doen, of gewoon door moet werken.
Publiek beschikbare informatie over een concurrent bestaat uit fragmenten: functietitels op vacatureplatforms, doorlooptijden die klanten melden, uitspraken in een jaarverslag, een enkele aankondiging over automatisering. Elk fragment is waar, maar geen enkel fragment vertelt u of het om een taak gaat die AI kan overnemen, om een taak met menselijk toezicht erbovenop, of om werk dat mensenwerk blijft en gewoon anders is georganiseerd. Een kortere levertijd kan het gevolg zijn van een taak die AI nu grotendeels afhandelt. Het kan ook een reorganisatie zijn die niets met AI te maken heeft. Van buiten zijn die twee moeilijk te onderscheiden.
Daar komt bij dat de vraag zelf vaak verkeerd gesteld is. "Sneller" is geen vast punt maar een verschil tussen twee bewegende dingen: wat er in de sector daadwerkelijk aan het verschuiven is, en wat uw eigen organisatie daarvan al heeft opgepikt. Wie alleen naar de concurrent kijkt, mist de helft van de vergelijking.
Een bruikbaar antwoord vraagt om twee beelden naast elkaar. Het eerste is extern: wat gebeurt er in de sector, welke regelgeving verandert, welke concurrentiesignalen zijn publiek te zien. Het tweede is intern: wat denkt het eigen directieteam, ieder voor zich, over welke taken in het bedrijf nog mensenwerk zijn en welke inmiddels met AI en toezicht lopen. Die twee beelden komen zelden overeen. Vaak schat de ene directeur een afdeling nog volledig handmatig in, terwijl een andere weet dat daar al een half jaar een systeem meeleest. Dat verschil, tussen wat buiten gebeurt en wat binnen het team zelf denkt, is waar de echte informatie zit. Niet in het los bekijken van de concurrent.
Het verschil zit niet in ambitie of budget. Het zit in wie de aanname als eigendom heeft. In bedrijven waar iemand met naam en functie verantwoordelijk is voor het actueel houden van een aanname over eigen capaciteit, wordt een verschuiving snel opgemerkt: iemand ziet dat een taak die vorig jaar nog mensenwerk was, nu voor het grootste deel met toezicht wordt gedaan, en meldt dat. In bedrijven waar niemand die aanname bewaakt, blijft de oude inschatting gewoon staan tot iemand toevallig struikelt over het verschil. Dat laatste is de gangbare situatie, niet de uitzondering — wie bewaakt de aannames als niemand er eigenaar van is beschrijft waarom dat zo vaak misgaat.
Een paar dingen zijn hier op hun plek om ronduit te zeggen. Deze aanpak geeft geen percentage waarmee een concurrent sneller of langzamer schuift. Zulke cijfers zijn niet betrouwbaar te maken op basis van publieke bronnen, en een precieze uitkomst zou een schijnzekerheid zijn. Wat de aanpak wel geeft, is een indicatie van richting en van waar de onzekerheid het grootst is: bij taken waarover geen publieke informatie bestaat, of waarover het eigen team het onderling niet eens is, is de uitkomst zwak en moet die ook zo behandeld worden.
Een uitkomst zegt daarnaast niets zolang hij niet gekoppeld is aan een datum. Een aanname die vorig jaar klopte, kan dit kwartaal alweer achterhaald zijn, juist omdat AI per taak en per sector ongelijk oprukt. Zonder die datum is elk resultaat een momentopname die aanvoelt als een blijvend feit — een fout die hoe herkent u dat uw plan op verouderde cijfers rust verder uitwerkt.
En een derde beperking: deze vergelijking gaat over werk, niet over mensen. Zij zegt iets over welke taken door AI kunnen worden overgenomen, deels met toezicht kunnen lopen, of mensenwerk blijven. Wat een werkgever met die informatie doet richting personeel, valt onder eigen wettelijke vereisten en is aan de werkgever, niet aan deze methode.
Als het beeld van buiten en het zelfplot van binnen naast elkaar worden gelegd, ontstaat geen oordeel over de concurrent, maar een lijst aannames waarvan zichtbaar is welke nog stevig staan en welke aan het wankelen zijn. Dat is een ander gesprek dan "zij zijn sneller dan wij". Het is het gesprek over welke aanname in uw eigen plan is gebaseerd op een situatie die niet meer bestaat, en dat is precies het gesprek dat een directie voert wanneer zij wil weten hoe toets ik of onze strategie nog klopt.
De onderliggende vraag — welk werk in dit bedrijf werkelijk door AI is over te nemen, welk werk met toezicht loopt en welk werk mensenwerk blijft — wordt per taak beantwoord met de werkscan van FTE TO AI.
U kunt beginnen zonder wachten op de volledige drukproef, die nog in aanbouw is. De gratis aannamecheck is een korte ronde waarin u uw belangrijkste strategische aannames benoemt en per aanname ziet wanneer hij voor het laatst is bevestigd. Dat is geen oordeel over de concurrent en geen advies over wat u moet doen. Het is een eerste blik op wat er in uw eigen plan al aan het verschuiven is, terwijl u naar buiten kijkt om te zien of anderen sneller gaan.
Stel uw vraag. Vaak zit de echte vraag een laag dieper — daar mag ik naar vragen.
Antwoorden komen uit de kennisbank van deze site. Geen advies op maat, en geen scan van uw bedrijf.