Een vacature die niet wordt vervangen, of die met een andere functieomschrijving terugkomt, is geen nieuwsbericht. Het is een signaal. Ergens in een bedrijf is werk verschoven van mensenwerk naar iets dat een systeem doet, deels doet, of doet onder toezicht van iemand die goed- of afkeurt. Dat signaal zegt iets over de aanname waarop een strategie rust: dat een bepaalde functie een bepaald aantal mensen blijft vragen. Zodra die aanname niet meer klopt, klopt het plan er omheen ook niet meer, ook al staat er niets fout op papier.
Vacatures die verdwijnen of veranderen, komen uit meerdere richtingen tegelijk. Een sector past functieprofielen aan omdat concurrenten dat ook doen. Een toezichthouder verandert de regels waaronder werk mag worden overgenomen door een systeem. Een leverancier bouwt een taak die vroeger een rol was, in het product dat u al gebruikt. En binnen het eigen bedrijf doen medewerkers dingen met AI die niet in een beleidsstuk staan, maar wel het werk veranderen. Al deze bronnen wijzen naar dezelfde plek: een taak die vroeger vroeg om een fte, vraagt dat nu misschien niet meer, of niet meer op dezelfde manier. Wat dat voor uw leveranciers en concurrenten betekent, wordt concreter zodra u kijkt naar hoe leveranciers AI in hun eigen product bouwen en naar nieuwe toetreders die zonder personeel opereren.
Dit is geen signaal voor een jaarplanning. Vacatures veranderen sneller dan een strategisch proces meestal toestaat, en het tempo verschilt per taak. Sommige functies verschuiven in enkele maanden, omdat de onderliggende taak eenvoudig genoeg is om volledig over te nemen. Andere functies blijven jaren ongewijzigd, omdat het toezicht op de uitkomst net zo zwaar blijft als de uitvoering zelf. Een vaste kwartaalblik op de eigen functieprofielen, gekoppeld aan wat er in de sector en bij leveranciers gebeurt, houdt dit signaal bij zonder dat het een apart project wordt. De vraag is niet of u dagelijks moet kijken, maar of u ooit hebt vastgelegd wanneer u voor het laatst hebt gekeken.
Een verdwijnende of veranderende vacature betekent dat een taak, of een deel van een taak, ergens is verschoven naar een van de drie categorieën: volledig overgenomen door AI, deels overgenomen met menselijk toezicht dat beoordeelt en corrigeert, of onveranderd mensenwerk. Het betekent dat de aanname onder uw plan — dat deze rol op deze schaal nodig blijft — een controlemoment verdient. Het betekent niet dat de conclusie al vaststaat. Misschien is de rol elders in het bedrijf wel nog volledig nodig, en verandert alleen de manier waarop de taak wordt uitgevoerd.
Het betekent niet automatisch dat er minder mensen nodig zijn. Het betekent niet dat een taak die bij een concurrent verdwijnt, ook bij u kan verdwijnen: dat hangt af van de aard van het werk, de mate van toezicht die nodig is, en de regelgeving die op uw sector van toepassing is. En het is geen onderbouwing voor een besluit over personeel. Als een verandering in vacatures raakt aan beslissingen over ontslag of reorganisatie, gelden daarvoor eigen wettelijke vereisten, los van wat een extern signaal aangeeft. Wat dit soort signalen wel goed laten zien, is waar binnen het bedrijf al zonder formeel besluit dingen zijn veranderd — iets wat scherper wordt met een blik op wat uw eigen mensen al met AI doen in hun dagelijkse werk.
Het besluit is niet om te reageren op elke losse vacature. Het besluit is om vast te leggen welke aannames in uw strategie afhangen van de veronderstelling dat bepaalde functies stabiel blijven, en om die aannames periodiek te toetsen tegen wat er buiten en binnen het bedrijf verandert. Dat vraagt een vast moment, een vaste vraag per aanname, en iemand die de uitkomst durft te melden als de aanname niet meer klopt. Of dat moment er is, en of de juiste mensen daarbij aan tafel zitten, hangt samen met de vraag wie eigenlijk aan een strategiereview zou moeten meedoen, zeker als de directie het onderling niet eens is over waar de prioriteit ligt.
De onderliggende vraag — welk werk in dit bedrijf werkelijk door AI is over te nemen, deels of volledig — wordt met de werkscan van FTE TO AI per taak beantwoord, in plaats van per functietitel.
U kunt nu beginnen met de aannamecheck: een korte ronde waarin u uw belangrijkste strategische aannames benoemt en per aanname ziet wanneer hij voor het laatst is bevestigd. Dat is voldoende om te zien of vacatures die verdwijnen of veranderen al ergens in uw eigen plan een aanname hebben ondermijnd zonder dat iemand dat heeft vastgesteld. De volledige strategische drukproef, met sectordata, regelgevingsklokken en een zelfplot van het directieteam naast elkaar, is in aanbouw.
Stel uw vraag. Vaak zit de echte vraag een laag dieper — daar mag ik naar vragen.
Antwoorden komen uit de kennisbank van deze site. Geen advies op maat, en geen scan van uw bedrijf.