Een directie neemt besluiten in een volgorde. Investeringen, functieprofielen, capaciteitsplanning, locatiekeuzes: ze rusten meestal op een inschatting van hoeveel werk er is en wie dat werk doet. Die inschatting is op dit moment in beweging. Niet overal in hetzelfde tempo, en niet altijd zichtbaar op het moment dat het besluit valt.
AI neemt geen bedrijfstakken over. Het neemt taken over, in delen, met wisselende mate van toezicht. Een deel van het werk kan volledig door een systeem worden gedaan. Een ander deel blijft mensenwerk met AI als hulpmiddel, waarbij een mens goedkeurt of afkeurt en dat met een reden onderbouwt. Een derde deel verandert voorlopig niet.
Het probleem voor besluitvorming is niet dat deze verschuiving bestaat. Het probleem is dat een besluit vaak wordt genomen op het moment dat de verdeling tussen die drie categorieën nog aan het schuiven is, en dat niemand in de vergadering dat expliciet benoemt. Het besluit gaat door op basis van hoe het werk vorig jaar verdeeld was.
Enkele categorieën waarin een te vroeg besluit typisch voorkomt:
Capaciteitsplanning voor een team of afdeling. Als een deel van de taken binnen dat team kandidaat is voor overname door AI, zegt een fte-raming die nu wordt vastgelegd weinig over de behoefte over twaalf tot achttien maanden. De bandbreedte van de raming hangt af van hoe snel toezichtvereisten in die specifieke taak veranderen, en dat verschilt sterk per functie.
Investeringen in vaste capaciteit of huisvesting op basis van een groeiprognose. Die prognose gaat vaak uit van een productiviteit per medewerker die door AI-ondersteuning kan verschuiven, in beide richtingen. Een investering die op de oude verhouding is gebaseerd, kan achteraf zowel te ruim als te krap zijn.
Reorganisatie van functieprofielen. Wanneer een functie voor een groot deel bestaat uit taken die in de tweede categorie vallen — deels overname, met menselijk toezicht — dan verandert de inhoud van die functie sneller dan een functieomschrijving normaal wordt herzien. Voor besluiten die rechtstreeks personeel raken, gelden overigens eigen wettelijke vereisten; die worden hier niet behandeld en evenmin onderbouwd.
Strategische keuzes die op een marktaandeel- of kostenpositie steunen. Als concurrenten al een deel van hun werk hebben herverdeeld richting AI-ondersteuning, verschuift hun kostenstructuur. Hoe u dat signaleert voordat het in de cijfers van een concurrent zichtbaar wordt, staat beschreven in een toelichting op het herkennen van sneller schuivende concurrenten.
Uitstel is geen advies om te wachten tot alles duidelijk is. Dat moment komt niet, omdat de verschuiving voortgaat. Uitstel betekent hier iets specifieks: het besluit wachten op een concreet antwoord over één ding — welk deel van het onderliggende werk in dit bedrijf, in deze afdeling, op dit moment kandidaat is voor overname, en welk deel dat niet is. Zodra dat antwoord er is, hoeft een besluit niet meer op een aanname te rusten die niemand recent heeft gecontroleerd.
De kosten van dat wachten zijn niet nul. Een jaar te laat schuiven heeft een prijs, en die prijs is niet overal gelijk; een uitwerking van wat een jaar vertraging in de AI-verschuiving kan kosten laat zien waarvan die kosten afhangen. Uitstel van een besluit is dus geen vrijblijvende keuze, maar een afweging tegen het risico van een besluit op verouderde grond.
Een aanname is niet per definitie verouderd omdat er tijd is verstreken. Hij is verouderd wanneer de omstandigheid waarop hij rustte, is veranderd zonder dat de aanname is bijgesteld. Bij AI-overname van werk is die omstandigheid de verdeling tussen volledige overname, toezicht met goedkeuring, en mensenwerk. Signalen dat een plan op verouderde cijfers rust, worden behandeld in een beschrijving van hoe een plan op verouderde cijfers gaat rusten. Een jaarplan wordt daarnaast doorgaans op een vaste cyclus herzien, terwijl de AI-verschuiving zich niet aan die cyclus houdt; waarom een jaarplan die verschuiving niet bijhoudt, staat uitgewerkt in een toelichting op de mismatch tussen jaarplanning en AI-tempo.
De onderliggende vraag — welk werk in dit bedrijf werkelijk door AI is over te nemen, welk deel onder toezicht blijft, en welk deel mensenwerk blijft — wordt per taak beantwoord met de werkscan van FTE TO AI.
Deze manier van kijken heeft beperkingen die het vermelden waard zijn. Een taak-voor-taak beoordeling zegt iets over de technische en organisatorische haalbaarheid van overname op het moment van meten; ze zegt niets over de snelheid waarmee een leverancier, regelgever of concurrent die haalbaarheid activeert. Twee bedrijven met identieke takenpakketten kunnen dus tot verschillende uitkomsten komen, simpelweg omdat het ene bedrijf eerder toegang heeft tot een toepassing dan het andere.
De uitkomst is ook geen voorspelling met een vaste geldigheidsduur. Ze geldt tot het moment waarop een van de onderliggende aannames wijzigt — een nieuwe toezichtvereiste, een leverancier die een functie uitbreidt, een concurrent die een taak zichtbaar herverdeelt. Hoe vaak een strategie daarom herijking nodig heeft, is niet in één vast interval te vangen; een bespreking van de frequentie waarmee een strategie herijking verdraagt gaat in op wat die frequentie bepaalt. En wanneer de markt zichtbaar sneller verandert dan het eigen plan, is de vraag niet alleen wanneer te herijken maar ook hoe; die situatie komt aan de orde in een uiteenzetting over wat te doen als de markt het plan inhaalt.
Wie een besluit op de agenda heeft staan dat rust op een aanname over werk en AI, kan die aanname eerst benoemen voordat het besluit valt. Een gratis aannamecheck biedt daarvoor een korte ronde: u benoemt de belangrijkste aannames onder uw huidige plan, en per aanname wordt duidelijk wanneer hij voor het laatst is bevestigd. De volledige strategische drukproef, met sectordata, een zelfplot van het directieteam en een doorlopende aannameslijst, is in aanbouw.
Stel uw vraag. Vaak zit de echte vraag een laag dieper — daar mag ik naar vragen.
Antwoorden komen uit de kennisbank van deze site. Geen advies op maat, en geen scan van uw bedrijf.